Akıncılar’da kentsel dönüşüm, büyük şehirlerdeki toplu blok yenilemeden farklı bir ölçekte konuşulur. Burada gündem çoğunlukla, yıllar önce yığma ya da yetersiz donatılı yapılmış birkaç evin ya da küçük apartmanın depreme dayanıklılığı, güçlendirilmesi ya da yerine yenisinin yapılmasıdır. AlbayrakZ Yapı olarak bu işe, “yıkalım” ya da “kalsın” kararını vermeden önce yapının gerçek durumunu anlamakla başlıyoruz. Bu sayfada Akıncılar bağlamında riskli yapı sürecini, seçenekleri ve dikkat edilecek noktaları anlatıyoruz.
Akıncılar’da riskli yapı neden gündeme gelir?
İlçe, Kelkit Vadisi’ne yakın konumuyla Kuzey Anadolu Fay Zonu’nun etkisi altındadır; bu hattın geçmişte kayda değer depremler ürettiği bilinir. Aynı zamanda ilçedeki yapı stokunun bir bölümü, deprem yönetmeliğinin bugünkü şartlarından önce yapılmıştır. Şu özellikler bir yapıyı incelemeye değer kılar:
- Taşıyıcı sistemi belirsiz, “usta işi” yapılmış yığma ya da karışık duvarlı evler.
- Zamanla kat çıkılmış ya da duvarı açılmış yapılar.
- Ağır toprak çatılı ya da sonradan ağırlaştırılmış çatılı evler.
- Zemin oturması, kalıcı çatlak ya da eğilme gösteren yapılar.
Yaşın tek başına risk olmadığını, buna karşın yaşın çoğu zaman bilgi eksikliği anlamına geldiğini vurgulamak gerekir. Bir yapının durumunu yalnızca teknik inceleme belirler. Genel çerçeve için depreme dayanıklı yapı rehberimize bakabilirsiniz.
Riskli yapı tespiti nasıl başlar?
6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında riskli yapı tespiti, lisanslı kuruluşlarca yapılır. Genel akış şöyledir:
- Malik ya da malikler, ilgili idare üzerinden ya da doğrudan lisanslı kuruluşa başvurur.
- Kuruluş yapıda malzeme örneği alma, kesit ölçümü ve taşıyıcı sistem incelemesi yapar.
- Sonuç raporlanır; yapı riskli çıkarsa bu durum idareye bildirilir.
- Malikler, seçenekleri değerlendirmek üzere karar sürecine girer.
Süreler, oranlar ve destek koşulları zamanla değişebilir; bu nedenle tutarlı bir bilgi için güncel şartları ilgili idareden ve Bakanlıktan teyit etmenizi öneririz.
Güçlendirme mi, yıkıp yeniden yapım mı?
Bu karar teknik ve ekonomik bir dengedir. Güçlendirme, yapının taşıyıcı sistemini perde, mantolama ya da kolon sargısı gibi yöntemlerle iyileştirmeyi; yeniden yapım ise eski binayı yıkıp yönetmeliğe uygun yeni bir yapı kurmayı içerir. Genel bir kıyas şöyle yapılabilir:
| Ölçüt | Güçlendirme | Yeniden yapım |
|---|---|---|
| Yapının durumu | Hasar orta, sistem korunabilir | Hasar ağır, sistem yetersiz |
| Süre | Genellikle daha kısa | Daha uzun |
| Mimari değişiklik | Sınırlı | Serbest, imar hakkına bağlı |
| İç mekân | Kullanım kısıtlanabilir | Boşaltma zorunlu |
Kararın hangi yöne varacağı mühendis raporu ve keşifle netleşir; bu konuya güçlendirme mi yeniden yapım mı yazımızda ayrıntılı bakabilirsiniz.
Küçük ölçekte dönüşümün gerçekleri
Akıncılar’da bir binanın tek malikli olması, bir apartmanın ise birkaç kat maliki bulunması, süreci büyük şehirlerdeki yüzlerce maliklik bloklardan çok daha yönetilebilir kılar. Ancak buna karşılık, maliklerin bir kısmı ilçede yaşamaz; bu durum karar toplantısını ve imza sürecini uzatabilir. Bu nedenle uzaktaki maliklere yazılı bilgilendirme, gerekirse vekâletle işlem ve kararların tutanakla kaydı önerilir. Anlaşmazlık ihtimali için avukat görüşü alınması yararlıdır; bu sayfa genel bilgidir.
Yıkım ve yeniden yapımda yerel lojistik
Dağlık ve dar yollu bir yerleşimde yıkım ve hafriyat işi ayrıca planlanır. Yıkıntı malzemesi için taşıma güzergâhı, dökülecek alan ve iş makinesinin yaklaşımı baştan belirlenir. Kış aylarında yol ulaşımı kısıtlanabileceğinden, yıkımı ilkbahara koymak yeni yapının kaba inşaatını da sıcak sezona sığdırmak için mantıklıdır. Yeni yapının izin süreci için Akıncılar imar ve ruhsat sayfamıza, zemine dair bilgi için ise zemin ve deprem sayfamıza bakabilirsiniz.
Karar öncesi sorulacak sorular
Riskli yapı raporu elinize geçtiğinde ilk tepki genellikle tedirginliktir; oysa rapor karar için bir başlangıç malzemesidir. Malikler olarak şu soruları sırayla yanıtlamak süreci sadeleştirir:
- Yapıda oturmaya devam edilecek mi, yoksa boşaltılacak mı?
- Güçlendirme mimari plana ne kadar müdahale edecek?
- Arsanın imar hakkı, yeniden yapımda mevcut alanı korumaya yetiyor mu?
- Geçici barınma ihtiyacı ne kadar sürecek ve kim karşılayacak?
- Uzakta yaşayan maliklerle karar nasıl alınacak?
Bu soruların cevapları netleşmeden yıkım ya da yapım sözleşmesi imzalamak, sonradan yeniden konuşulacak kararlara yol açar.
Yeni yapıda ne değişir?
Yıkıp yeniden yapılan bina, bugünkü Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği’ne (TBDY 2018) göre tasarlanır; tasarım ivme değerleri AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritası’ndan konuma özel alınır. Ayrıca zemin etüdü zorunludur, yapı denetim kuruluşu denetiminde yapım yürür ve iskân öncesi Enerji Kimlik Belgesi düzenlenir. Bu paketin maliyeti eski binaya göre farklı olabilir, ama ortaya çıkan yapı yönetmeliğin bugünkü koşullarını taşır. İlgili hizmetin genel özeti kentsel dönüşüm sayfamızda bulunuyor.
Dönüşüm sürecinde geçici barınma, eşya taşıma ve yeni evin teslimine kadar geçen süre de hesaba katılmalıdır; bu süreler yazılı planlanırsa ailelerin yaşamı daha az aksar.
Arayın, birlikte bakalım
Yapınızın fotoğraflarını 0533 659 21 71 numarasına WhatsApp’la gönderebilir ya da iletişim sayfasından yazabilirsiniz. Akıncılar’da yerinde keşif yapıyoruz. 6306 sayılı Kanun ve uygulama yönetmelikleri değişebilir; güncel durumu ilgili idareden teyit edin.