Kangal’da yapı yapacak kişi, çoğunlukla düz ve geniş bir arsa görür ve “burası sağlam zemin” diye düşünür. Oysa zeminin gerçek durumu, gözle değil sondajla anlaşılır. Akarsu çevreleri, eski göl tabanları, yer altı suyu ve dolgu alanları, düz bir arazinin altında farklı davranışlar saklayabilir. AlbayrakZ Yapı olarak proje sürecini zemin etüdüyle başlatıyoruz. Bu sayfada Kangal özelinde zemin ve deprem güvenliğini kontrol listesiyle anlatıyoruz. Genel bilgi için zemin etüdü rehberimize da bakabilirsiniz.
Zemin etüdü neyi belirler?
Zemin ve temel etüdü, parselde yapılan araştırmalarla zeminin katmanlarını, taşıma kapasitesini ve varsa yeraltı suyu seviyesini ortaya koyar. Sonuç, temel tipini ve derinliğini belirler ve statik projenin girdisidir. Kangal’da bu rapordan şunları bekleriz:
- Üst bitkisel toprağın kalınlığı ve altındaki taşıyıcı tabaka,
- Temel tipi (tekil, sürekli, radye vb.) ve önerilen derinlik,
- Yüzey ve yeraltı suyunun temele etkisi,
- Zeminin yumuşak veya dolgu olup olmadığı,
- Kışın donan tabakanın kalınlığına göre temel derinliği.
Zemin etüdü ruhsat için de gereklidir. Etüt olmadan temel tahmine dayanır.
Bozkırda zemin çeşitliliği
Kangal’da parselden parsele değişen zemin durumları şöyle özetlenebilir:
| Parsel durumu | Etütte dikkat edilecek nokta |
|---|---|
| Düz kuru bozkır | Üst toprak kaldırılır, sağlam tabakaya inilir |
| Akarsu veya dere çevresi | Yumuşak zemin, yüksek yeraltı suyu, taşkın riski |
| Eski göl tabanı türü zemin | İnce taneli, sıkışabilir zemin ihtimali |
| Dolgu alanı | Dolgunun cinsi, sıkışması ve taşıma gücü |
| Hafif meyilli arazi | Yüzey suyu yönü, kayma riski |
Bu tablo genel bilgi içindir; parselin gerçek durumunu yalnız etüt gösterir. Zemin ne olursa olsun karar mühendislik raporuna göre verilir.
Deprem güvenliği
Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018), 1 Ocak 2019’dan itibaren yürürlüktedir. Yeni sistemde tasarım depremi, il ya da bölge derecesine değil, AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritası’ndan parselin konumuna özel alınan yer ivmesi değerlerine göre belirlenir. Sivas ilindeki tüm yapılar bu yönetmeliğe tabidir. Kuzey Anadolu Fay Zonu’nun Kelkit Vadisi boyunca doğuya uzanan hattı, il genelinde deprem bilincini gerekli kılar. Bunu abartmadan söylemek gerekir: önlem, yönetmeliğe tam uyum ve sahada doğru uygulamadır. Ev sahibi açısından yönetmeliğin ne anlama geldiğini deprem yönetmeliği rehberimizde anlattık.
Temelde don ve nem
Kangal’da kış soğuk olduğu için temel tabanı don derinliğinin altına indirilir; zemin donarak şiştiğinde binaya hareket vermesin diye. Temel çevresinde drenaj, yağmur ve kar suyunun binadan uzaklaşmasını sağlar. Zemin altı ve temel yalıtımı ise hem ısı kaybını hem nemi azaltır. Bu konuyu temel ve bodrum su yalıtımı rehberimizde işledik.
Sahada deprem güvenliği kontrol listesi
Yönetmeliğe uygun proje, sahada birebir uygulandığında güvenlik sağlar. Şantiyede şunlara bakılır:
- Kalıp ve donatı, beton dökülmeden önce projeyle karşılaştırılır.
- Beton sınıfı ve teslim belgesi, sipariş ve projeyle uyuşmalıdır.
- Etriye aralıkları, bindirme boyları ve pas payı doğru olmalıdır.
- Döküm sırasında beton yeterince sıkıştırılmalı ve bakımı yapılmalıdır.
- Betonun kalitesi için numuneler alınmalıdır.
Betonun seçimi ve kontrolü için beton sınıfları rehberimize bakabilirsiniz.
Etüt raporundan ev sahibi ne çıkarmalı?
Rapor teknik dille yazılır; yine de ev sahibi olarak dört şeyi ondan okuyabilmelisiniz. Birincisi, temelin hangi tipte ve kaç kademe derinlikte önerildiği. İkincisi, sondajın yapının oturacağı noktayı temsil edip etmediği: geniş bir arsada bina sondajın yapıldığı yerden başka köşeye kaydırılırsa raporun geçerliliği tartışılır, bu yüzden yerleşim kararı etütten önce verilmelidir. Üçüncüsü, yüzey suyu ve yeraltı suyu için bir drenaj önerisi bulunup bulunmadığı. Dördüncüsü, dolgu ya da yumuşak tabaka uyarısı olup olmadığı. Bunlardan biri raporda görünmüyorsa müellife sormak hakkınızdır.
Küçük yapıya etüt gerekir mi?
“Küçük ev, küçük risk” düşüncesi Kangal köylerinde de sık duyulur. Oysa içinde insan ve hayvan bulunan her yapıda hata payı aynıdır. Komşunun temeline bakıp kendi parseline aynısını kurmak, dolgu üzerine temel atmak ve drenajı sonraya bırakmak, ilk yıllarda çatlak, oturma ve nem olarak faturasını çıkarır.
Kırsal yapılarda ve yardımcı yapılarda deprem
Köydeki müstakil evde ve ahırda “küçük yapı, küçük risk” düşüncesi yaygındır; oysa insanların ve hayvanların bulunduğu her yapı için taşıyıcı sistemin kurallara uygun olması gerekir. Ağır çatılı ve yığma duvarlı eski yapıların durumu mühendis incelemesiyle değerlendirilir. Bu konuda Kangal kentsel dönüşüm sayfamıza, yeni yapı için anahtar teslim ev sayfamıza bakabilirsiniz.
Yapının kendisi kadar yapıldığı sezon da önemli
Deprem güvenliği yalnız projeden ve zeminden gelmez; yapının hangi hava koşulunda yapıldığı da sonucu etkiler. Sıcak ve rüzgârlı yaz günlerinde dökülen beton hızla su kaybeder ve yüzeyde çatlak bırakabilir; soğukta dökülen beton ise dayanımını tam kazanamaz. Bu nedenle kritik yapı elemanlarının dökümü, hava koşullarına göre planlanır ve bakım süreci yazılı takip edilir.
Devam için
Kangal’da randevuyla yerinde keşif yapıyoruz. Parselinizin durumunu birlikte değerlendirmek için 0533 659 21 71 numarasını arayabilir ya da iletişim sayfamızdan yazabilirsiniz. Yönetmelik ve haritalar güncellenebilir; güncel durumu ilgili idareden ve AFAD’dan teyit edin.