Bir inşaat projesi kâğıt üzerinde ne kadar iyi çizilirse çizilsin, yapının ayağı zemine basar. Ataşehir’de yeni bina yaptırmak, eski binayı yıkıp yeniden yapmak ya da bir sitenin ek yapısını tasarlamak isteyenler için ilk teknik soru, parselin altında ne olduğudur. Bu sayfa, Ataşehir’de zemin etüdünün neden yapıldığını, sonuçların temeli nasıl yönlendirdiğini ve Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018) çerçevesinde nelere dikkat edildiğini anlatan bir rehberdir. Genel çerçeve için zemin etüdü neden önemli yazımızı okuyabilirsiniz. İşler randevuyla yerinde keşifle başlar.
Ataşehir’de zemin neden her parselde aynı sonucu vermez?
İlçe, Anadolu Yakası’nın iç kesiminde yer alır ve içinde farklı topografyalar barındırır: düz ve geniş planlı alanlar, bazı bölümlerde eğimli arazi ve kent gelişimi sırasında yapılmış dolgu alanları. Aynı ilçenin iki parseli arasında zemin davranışı belirgin fark gösterebilir. Bu yüzden komşu parselin etüt sonucu sizin parseliniz için kanıt sayılmaz; her yapı için kendi sondajı gerekir.
Zemin etüdü ne içerir?
Bir etüt raporunun ana bölümleri şunlardır:
- arazide açılan sondaj ve deneyler,
- zemin katmanlarının tanımı ve kalınlıkları,
- yeraltı suyu seviyesi ve gözlemler,
- zemin taşıma gücü ve oturma değerlendirmesi,
- temel tipi ve derinliği önerisi,
- deprem etkisinde zemin davranışına dair yorum.
Rapor, statik proje mühendisine girdi olur. Temel radyesi mi olacak, kazıklı mı, bodrum katı kaç metre inecek gibi kararlar buradan çıkar.
Sondajdan temele: kararların sırası
- Parselde sondaj ve arazi deneyleri yapılır.
- Laboratuvar sonuçları ile arazi verisi birleştirilir.
- Zemin raporu, yapı mühendisine teslim edilir.
- Temel sistemi ve bodrum katı derinliği raporun önerisiyle belirlenir.
- Kazı ve iksa planı çıkarılır.
Sıra değiştirilirse, örneğin proje çizilip sonra zemine bakılırsa, projenin yeniden yapılması gerekebilir. Bu yüzden etüt, projeye başlamadan yapılan ilk teknik iştir.
TBDY 2018 ve yeni yapı
Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği, 1 Ocak 2019’da yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik, artık geniş bölge derecelendirmesi yerine konuma özel deprem yer hareketi verilerini esas alır. Yeni bir binada zemin sınıfı, yapı önem sınıfı ve taşıyıcı sistem tipi birlikte değerlendirilerek tasarım yapılır. Bu sayfada sayısal değer verilmez; çünkü her parsel için hesap ayrıdır. Yönetmelik hakkında genel bilgi için deprem yönetmeliği TBDY 2018 rehberimize bakabilirsiniz.
Marmara bağlamı: kıyıda olmayan ilçede deprem
Ataşehir’de deniz kıyısı yoktur, ama Marmara’nın altından geçen fay hattı İstanbul’un ortak bağlamıdır. 17 Ağustos 1999 depremi, kent genelindeki yapı stoku üzerinde kalıcı bir hafıza bıraktı. Kıyıda olmamak, bu bağlamın dışında kalmak anlamına gelmez. Bu yüzden Ataşehir’de yapılan her yeni bina için, yönetmeliğe tam uyum ve etüde dayalı temel tasarımı zorunlu bir çıtadır.
Eski yapı ve zemin ilişkisi
Yıkılacak eski binanın çevresi de bir zemin bilgisi taşır: mevcut bodrum, eski temel kalıntıları ve olası dolgu. Yıkımdan sonra sondaj yapılabildiği için etüt, yeni yapı için daha doğru veri verir. Ancak yıkım öncesinde etüt planlamak süreci kısaltır. Dönüşüm sürecine dair ayrıntılar için Ataşehir kentsel dönüşüm sayfamıza, eski yapı ve güçlendirme seçenekleri için Ataşehir riskli yapı ve güçlendirme sayfamıza bakabilirsiniz.
Kazı, iksa ve komşu binalar
Kentsel parselde kazı yapmak, yalnızca kendi parselinizle ilgili bir konu değildir. Bitişik binanın temeli ve zemini etkilenebilir. İksa sistemi (örneğin fore kazık ya da diyafram duvar) zemin verisine ve kazı derinliğine göre seçilir. Kazı öncesi komşu yapıların durum tespiti yapılır ve kazı boyunca izleme önlemleri alınır. Bu süreç, projenin ruhsat evresinde de ele alınır; ayrıntı için Ataşehir imar durumu ve ruhsat sayfamıza göz atabilirsiniz.
Etüt raporundan sonra sorulacak sorular
Raporu teslim aldığınızda, statik proje mühendisiyle şu sorular konuşulmalıdır: Önerilen temel tipi bu parsel için neden seçildi? Bodrum kat derinliği yeraltı suyu ile nasıl ilişkili? Kazı sırasında hangi önlemler alınmalı? Su yalıtımı için özel bir sistem gerekiyor mu? Bu sorulara yazılı cevap almak, şantiyede sürpriz çıkma ihtimalini azaltır. Bodrumda su yalıtımı konusunda temel ve bodrum su yalıtımı rehberimiz ayrıntı sunar.
Yapım sırasında zemin kontrolü
Zemin çalışması yalnızca etütle bitmez. Kazı sırasında görülen zemin, rapordaki tanımla uyuşuyor mu diye kontrol edilir; farklı bir katman ya da beklenmeyen su görülürse mühendise bildirilir. Temel altı zemin, beton dökümü öncesinde kontrol edilir ve yapı denetimi tarafından onaylanır. Beton kalitesi ve dökümü de aynı ciddiyetle izlenir; bu konuda beton sınıfları ve hazır beton kontrolü rehberimiz yardımcı olur.
Yaklaşımımız
AlbayrakZ Yapı olarak zemin etüdünü ruhsat öncesinde ister, sonuçları proje mühendisiyle birlikte değerlendiririz. Keşifte parselin topografyası, komşu yapılar ve erişim koşulları incelenir. Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir; yönetmelikler ve uygulama esasları değişebilir, güncel durumu Ataşehir Belediyesi’nden ve ilgili mühendislerden teyit edin. Depreme dayanıklı yapı ilkeleri için depreme dayanıklı yapı rehberimiz da faydalı olur.
Zemin ve deprem sorularınızı Ataşehir’deki parseliniz üzerinden somutlaştırmak için 0533 659 21 71 numarasını arayabilir veya iletişim sayfasından ada ve parsel bilginizle yazabilirsiniz.